Hobby

Hari
20 Aug, 2019 1 min read min read pa
❤️ 0 💬 0 👁 873
Hobby

ਸ਼ੌਕ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਮਨ-ਪ੍ਰਚਾਵਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਕੰਮ ਨਾਲ ਥੱਕਣ ਟੁੱਟਣ ਪਿਛੋਂ ਦਿਲ-ਪ੍ਰਚਾਵੇ ਦਾ ਸਾਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਰੁੱਖੀ ਜਿਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਗੀ ਬਖਸ਼ਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਪਸੰਨ, ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਭਰਿਆ ਅਤੇ ਹਸੀਨ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਸਰੀਰਿਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਕਾਬਲੀਅਤ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

 ਉਂਝ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ੌਕ ਹਨ, ਪਰ ਮੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਕ ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਸ਼ੇਅਰ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਗੀਤ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਪਾਸੋਂ ਕਈ ਸ਼ੇਅਰ ਸੁਣਦਾ ਹਾਂ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਇਕ ਕਾਪ ਵਿਚ ਨੋਟ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਮੈਂ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰਾਂ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਸਚ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਉਹ ਸ਼ੇਅਰ ਚੰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਦਰਦ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਦਰਦ ਭਰੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਵਿਚ ਦਿਲ ਨੂੰ ਧੂਹ ਪਾ ਕੇ ਗਹਿਰਾ ਅਸਰ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਕਵੀ ਸ਼ੇਲ ਨੇ ਠੀਕ ਹੀ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੀਲੇ ਗੀਤ ਉਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦਰਦ ਭਰੇ ਹੋਣ। ਅਜਿਹੇ ਗੀਤ, ਕਵਿਤਾ ਜਾਂ ਸ਼ੇਅਰ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਮਨ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਗਹਿਰਾ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਭਾਵਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਬੜਾ ਉਦਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਇਕਦਮ ਸ਼ੇਅਰ ਗੁਣਗੁਣਾਉਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਅਦਭੁਤ ਡਿਪਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਤੇ ਕਾਵਿ-ਟੁੱਕੜਿਆਂ ਦਾ ਇਹ ਸੰਹਿ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਹਰ ਸਮੇਂ ਆਸ਼ਾਵਾਦੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਇਕ ਕੀਮਤੀ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਹੈ।

 ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੈਨੂੰ ਲੋਕ-ਗੀਤ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਸ਼ੌਕ ਹੈ। ਲੋਕ-ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਹਲਕੇ-ਫੁਲਕੇ ਭਾਵ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਚੰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਮਨ ਤੇ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਣ ਕੇ ਰੱਖ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ-ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲੀ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦੇ-ਜਾਗਦੇ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਲਈ ਇਕ ਖਾਸ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਭਾਵਾਂ ਦੀ ਜਿੰਨੀ ਕੋਮਲਤਾ ਅਤੇ ਡੂੰਘਾਈ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹਲੂਣ ਦੇਣ ਦੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਜਿੰਨੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਗੀਤਕਾਰ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਭਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਗੀਤ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਹਨ। ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਅਰਥ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸ਼ੇਅਰ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਖਾਸ ਥਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸਿਰਜਣਾਤਮਿਕ ਰੁਚੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਬਾਗਵਾਨੀ ਵੀ ਮੇਰਾ ਸ਼ੌਕ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਬਗੀਚਾ ਲਗਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਵਿਚ ਭਾਂਤ-ਭਾਂਤ ਦੇ ਫੁੱਲ ਲਗਾਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਰੰਗ ਬਰੰਗ ਗੁਲਾਬ ਮੇਰੇ ਬਗੀਚੇ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਗੇਂਦਾ, ਸੂਰਜਮੁਖੀ, ਡੇਲੀਆ, ਪੋਸਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਫੁੱਲ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਚੰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਉਗਾ ਕੇ ਸਾਰੇ ਘਰ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਗਲੀ ਵਿਚ ਜਦ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਡੇ ਘਰ ਹੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਹਰ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਸੁੰਦਰ ਫੁੱਲ ਉਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੀਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ|ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੁਰਾਣੇ ਸਿੱਕੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨਾ ਵੀ ਮੇਰਾ ਸ਼ੌਕ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਸਿੱਕਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਾਲ ਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਕ ਸਿੱਕਾ ਸੰਨ 1895 ਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਪਾਈ, ਧੇਲਾ, ਮੋਰੀ ਵਾਲਾ ਪੈਸਾ, ਡਬਲ ਪੈਸਾ, ਪੀਲਾ ਅਤੇ ਚਿੱਟਾ ਟਕਾ, ਪੀਲਾ ਅਤੇ ਚਿੱਟਾ ਆਨਾ, ਪੀਲੀ ਅਤੇ ਚਿੱਟੀ ਚੌਰਸ ਦੁਆਨੀ, ਪੰਜ-ਕੋਨੀ ਚੁਆਨੀ, ਅਠਿਆਨੀ, ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਰੁਪਇਆ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਪਿੰਡ ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰੀ ਗੋਲਕ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੁਝ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਰੁਪਇਆ, ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਡਾਲਰ , ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਦਾ ਪੈਸ, ਸ਼ਿਲਿੰਗ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਦਾ ਫਰਾਂਕ ਆਦਿ। ਇਹ ਸਿੱਕੇ ਮੇਰੇ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵੱਖਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਸਿੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵੀ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਿਛਲੇ 150 ਸਾਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਵੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਪੁਰਾਣੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਿੰਨੀ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਮੇਰੇ ਸ਼ੋਕ ਮੇਰੀ ਰੁਚੀ ਅਤੇ ਸੁਭਾਅ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ। ਮੇਰੇ ਸਿਰਜਣਾਤਮਿਕ ਰੁਚੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਸ਼ੌਕ ਸ਼ੇਅਰ ਅਤੇ ਲੋਕਗੀਤ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਅਗੰਮੀ ਆਨੰਦ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬਾਗ਼ਬਾਨੀ ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿਚ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਮਹਿਕ ਖਿਲਾਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਸਦਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿਣ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤਾ ਕੁਝ ਕਰ ਕੇ ਪੂਰਨ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਿੱਕੇ ਇੱਕਠੇ ਕਰਨਾ ਮੇਰੀ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵ ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਦੀ ਜਗਿਆਸਾ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਸ਼ੌਕ ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ, ਆਸ਼ਾਵਾਦੀ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।


0 likes

Support Hari

Appreciate this story? Send a small tip to encourage the author to write more great work!

Please login to tip the author.

Hari
Published By

Hari

@hari

Comments

Appreciate the author by telling what you feel about the post 💓

Please Login or Create a free account to comment.

Recommended For You

Stories tailored to your recent reading preferences

More stories in Guide
Xleem 01 Jul, 2026 1 min read min

Life

Life is a long journey, and most of us spend it chasing what we lack, while forgetting to be grateful for what we already hold.

90 0
More stories in Guide
fazal Esaf 05 Jul, 2025 1 min read min

"मदीना को लिखे गए ख़त"

हर जुमे की सुबह एक बूढ़ा आदमी अपने दिल के टुकड़े काग़ज़ पर रख देता था — मदीना के नाम।" ‘मदीना को लिखे गए ख़त’ एक रूहानी, मोहब्बत-भरी कहानी है, जो इबादत और इंतज़ार के धागों से बुनी गई है। गुलज़ार की नज़्मों की तरह नरम, और दिल को छू लेने वाली इस कहानी में, एक पोती अपने दादा के उन ख़ामोश ख़तों को पढ़ती है, जो मदीना को नहीं, बल्कि अल्लाह से की गई एक धीमी, टूटती बातचीत होते हैं। यह कहानी है उन अल्फ़ाज़ों की जो कभी भेजे नहीं जाते, उन दुआओं की जो जवाब नहीं मांगतीं—बस यकीन रखती हैं।

299 0
More stories in Guide
fazal Esaf 02 Jun, 2025 1 min read min

गांव और इंसाफ़

यह कहानी पंडित रामलाल और उनकी पत्नी सीता देवी की है, जो एक ऐसे गाँव में रहते हैं जहाँ हिंदू और मुस्लिम समुदाय सदियों से शांति और सौहार्द से रह रहे थे। एक दिन, देश के किसी दूसरे हिस्से में हुए एक आतंकवादी हमले के बाद, गाँव का माहौल बिगड़ जाता है। कुछ कट्टरपंथी ग्रामीण गुस्से में आकर गाँव के मुस्लिम परिवारों को धमकाने लगते हैं और उन्हें अपने घर खाली करने का आदेश देते हैं, उन पर आतंकवादी होने का आरोप लगाते हैं। गाँव के मुस्लिम परिवारों में से एक, सलमा बेगम और उनके परिवार को विशेष रूप से निशाना बनाया जाता है। जब भीड़ उन्हें उनके घर से निकालने की कोशिश करती है, तो पंडित रामलाल और सीता देवी उनके बचाव में आगे आते हैं। पंडित रामलाल भीड़ से सवाल करते हैं कि क्या किसी एक व्यक्ति के गलत काम के लिए पूरे समुदाय को दोषी ठहराना सही है। वह तर्क देते हैं कि अगर ऐसा होता है, तो हिंदुओं द्वारा किए गए बुरे कामों के लिए पूरे हिंदू समुदाय को भी दोषी ठहराया जाना चाहिए। उनकी पत्नी, सीता देवी, भी अपनी बात रखती हैं और सलमा बेगम के गाँव के प्रति योगदान और मदद को याद दिलाती हैं। वे दोनों स्पष्ट करते हैं कि आतंकवाद का कोई धर्म नहीं होता; आतंकवादी सिर्फ़ मानवता के दुश्मन होते हैं। वे गाँव वालों को समझाते हैं कि उन्हें आपस में नफ़रत फैलाने के बजाय ऐसे बुरे लोगों का मिलकर विरोध करना चाहिए। पंडित रामलाल और सीता देवी की बुद्धिमान और दृढ़ बातों का गाँव के लोगों पर गहरा असर होता है। उन्हें अपनी गलती का एहसास होता है और भीड़ शांत हो जाती है। इस घटना से गाँव वालों को यह महत्वपूर्ण सबक मिलता है कि किसी एक व्यक्ति के कृत्य के लिए पूरे समुदाय को दोषी ठहराना अन्याय है और धर्म के नाम पर नफ़रत फैलाना गलत है। यह कहानी सच्ची इंसानियत, समझदारी और मुश्किल समय में एक-दूसरे का साथ देने के महत्व को दर्शाती है।

447 0
More stories in Guide
fazal Esaf 02 Jun, 2025 1 min read min

हिजाब वाली लड़की

कहानी का विस्तृत सारांश यह कहानी आयशा नाम की एक युवा मुस्लिम छात्रा के बारे में है जो मुंबई के एक आधुनिक कॉलेज में हिजाब पहनकर आती है, लेकिन उसे अपने पहनावे के कारण सहपाठियों के उपहास और पूर्वाग्रह का सामना करना पड़ता है। शुरुआत में आयशा इन टिप्पणियों को नज़रअंदाज़ करती है, लेकिन एक दिन कैंटीन में कुछ छात्रों द्वारा उसके हिजाब और उसकी बौद्धिक क्षमता को लेकर की गई आपत्तिजनक टिप्पणी उसे बोलने पर मजबूर कर देती है। आयशा बड़े ही शांत और दृढ़ स्वर में उन छात्रों को चुनौती देती है। वह सवाल करती है कि क्या हिजाब पहनने से "न्यूरॉन्स" काम करना बंद कर देते हैं और क्या विज्ञान में ऐसा कोई प्रमाण है जो यह बताता हो कि कपड़ों का एक टुकड़ा सोचने की क्षमता को प्रभावित करता है। वह स्पष्ट करती है कि हिजाब उसकी आस्था का प्रतीक है और इसे पहनकर वह सुरक्षित और सहज महसूस करती है। आयशा के सवाल केवल उसके व्यक्तिगत अनुभव तक ही सीमित नहीं रहते, बल्कि वे समाज के सामने व्यापक प्रश्न उठाते हैं। वह पूछती है कि यदि एक महिला अपने चुने हुए परिधान में सहज महसूस करती है तो दूसरों को इसमें क्या समस्या होनी चाहिए। वह आज़ादी के सही अर्थ पर प्रकाश डालती है, जो न केवल अपनी पसंद को व्यक्त करने की स्वतंत्रता है, बल्कि दूसरों की पसंद का सम्मान करने की भी। वह इस बात पर जोर देती है कि लोगों को उनके कपड़ों के आधार पर नहीं, बल्कि उनके विचारों और गुणों के आधार पर आंका जाना चाहिए। आयशा के सवालों से कॉलेज के छात्र शर्मिंदा होते हैं और उसके प्रति उनका नज़रिया बदलता है। कुछ छात्र उससे माफ़ी भी माँगते हैं। आयशा का यह कार्य न केवल उसके आत्मविश्वास को दर्शाता है बल्कि यह भी साबित करता है कि अज्ञानता और पूर्वाग्रह को समझ और सम्मान से ही हराया जा सकता है। कहानी इस बात पर ज़ोर देती है कि आयशा एक मेधावी छात्रा थी और हिजाब उसकी बौद्धिक क्षमता या पहचान के आड़े कभी नहीं आया।

459 0